EBS là phí gì? Cách tính phụ phí xăng dầu chi tiết từ A-Z

EBS là phí gì, tính thế nào và ai phải trả là những câu hỏi mà khá nhiều người mới nhập hàng gặp phải, nhất là khi con số này đổi liên tục theo giá dầu. Nếu bạn cũng đang thắc mắc về vấn đề này, thì đừng bỏ qua bài viết dưới đây của Chính Ngạch Pro.

EBS là phí gì?

EBS là viết tắt của Emergency Bunker Surcharge, tiếng Việt gọi là phụ phí xăng dầu khẩn cấp hoặc phụ phí nhiên liệu khẩn cấp. Đây là khoản phụ phí hãng tàu thu thêm từ chủ hàng khi giá nhiên liệu chạy tàu (dầu bunker) tăng vọt, vượt quá mức mà cước biển và các phụ phí nhiên liệu thông thường có thể bù đắp.

Chữ “khẩn cấp” nói lên tính chất của khoản phí này. Nó không có mặt cố định trong mọi báo giá, mà chỉ được hãng tàu kích hoạt khi thị trường nhiên liệu biến động bất thường, rồi điều chỉnh hoặc gỡ bỏ khi giá dầu hạ nhiệt. Khác với local charge là nhóm phí phát sinh tại cảng như THC hay phí chứng từ, phí EBS thuộc nhóm phụ phí gắn với cước vận tải và được ghi thành một dòng riêng.

Phụ phí xăng dầu EBS trong bảng báo giá cước biển

Phạm vi áp dụng chủ yếu là vận tải container đường biển. Hàng nhập từ Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản về Việt Nam đều thuộc tuyến nội Á, nên bạn rất có thể gặp khoản này vào những giai đoạn giá dầu nóng lên. Một số hãng không dùng chữ EBS mà gọi là Emergency Fuel Surcharge, nhưng bản chất vẫn là phụ phí xăng dầu thu thêm trong tình huống khẩn cấp.

Mức thu cụ thể do từng hãng tàu tự công bố, nên cùng một tuyến, cùng một thời điểm vẫn có thể chênh nhau. Vì vậy, khi nhận báo giá, bạn nên hỏi rõ khoản này đã nằm trong cước hay đang được cộng riêng.

Lịch sử hình thành của phí EBS

Phụ phí nhiên liệu trong vận tải biển có gốc rễ từ các cú sốc giá dầu thập niên 1970. Khi giá dầu tăng vọt chỉ trong thời gian ngắn, chi phí chạy tàu của các hãng đội lên rất nhanh, trong khi bảng cước đã chốt với khách hàng thì không thể sửa ngay. Từ đó, các hãng tàu bắt đầu tách phần chênh lệch nhiên liệu ra thành phụ phí riêng thay vì tự gánh toàn bộ.

Theo thời gian, thị trường hình thành hai lớp phụ phí nhiên liệu. Lớp thứ nhất là BAF, được điều chỉnh theo chu kỳ và công thức tương đối ổn định. Lớp thứ hai là EBS, chỉ bật lên khi giá dầu leo thang quá nhanh khiến BAF không còn theo kịp. 

Biến động giá dầu qua từng giai đoạn là nguyên nhân hình thành phí EBS

EBS đã xuất hiện nhiều lần mỗi khi thị trường dầu chao đảo. Giai đoạn 2008 – 2009, khi giá dầu tăng mạnh, nhiều hãng tàu công bố EBS trên các tuyến Á – Âu. Từ năm 2020, quy định giảm hàm lượng lưu huỳnh trong nhiên liệu hàng hải của IMO khiến nhiều hãng phải điều chỉnh lại các phụ phí nhiên liệu, và đến năm 2022 giá dầu leo thang kéo theo EBS xuất hiện trên nhiều tuyến xuất phát từ châu Á.

Gần đây nhất, đầu năm 2026, căng thẳng ở Trung Đông làm nguồn cung và giá nhiên liệu biến động mạnh. Maersk công bố EBS áp dụng toàn cầu từ cuối tháng 3/2026, còn một số hãng khai thác tuyến nội Á như CNC thu phụ phí nhiên liệu khẩn cấp 75 USD/TEU cho hàng container khô từ giữa tháng 3. Mỗi đợt như vậy đều cho thấy EBS mang tính tạm thời và gắn chặt với diễn biến giá dầu.

Vai trò của phụ phí xăng dầu EBS

Nhiên liệu là một trong những khoản chi lớn nhất khi vận hành tàu container, nên chỉ cần giá dầu nhích mạnh là chi phí của hãng tàu thay đổi theo ngay. Phụ phí EBS ra đời để giải quyết đúng điểm nghẽn này: bù đắp phần chi phí phát sinh khi cước biển đã chốt mà giá nhiên liệu lại tăng quá nhanh, để hãng tàu không phải chạy tàu trong tình trạng thua lỗ.

Vai trò thứ hai là giữ cho cước biển cơ bản ổn định. Nếu không có EBS, hãng tàu buộc phải sửa cước chính liên tục theo từng nhịp giá dầu, khiến chủ hàng gần như không thể dự toán chi phí cho các đơn hàng dài ngày. Khi phần biến động được tách thành một dòng riêng, cước cơ bản giữ nguyên, còn khoản nào thay đổi thì bạn đều nhìn thấy rõ.

Vai trò của phụ phí EBS đối với hãng tàu và chủ hàng

EBS còn giúp hãng tàu giữ lịch chạy ổn định. Khi nhiên liệu khan hiếm hoặc đắt đỏ ở một số cảng tiếp nhiên liệu, hãng cần thêm ngân sách để mua đủ loại nhiên liệu đúng chủng loại và điều chuyển đến nơi cần dùng. Nhờ vậy, tàu vẫn chạy đúng tuyến thay vì phải cắt chuyến hoặc bỏ cảng, điều mà chủ hàng ngại nhất.

Cách tính phí EBS trong xuất nhập khẩu

Phí EBS không có biểu giá chung cho toàn thị trường. Mỗi hãng tàu tự công bố mức thu qua thông báo gửi khách hàng hoặc đại lý giao nhận, kèm ngày bắt đầu hiệu lực. Vì vậy, muốn tính đúng, bạn cần hiểu những yếu tố làm con số này thay đổi, sau đó áp vào công thức mà hãng đang dùng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phí EBS

Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất là giá nhiên liệu.

Khi giá dầu bunker trên thị trường vượt xa mức làm cơ sở tính BAF, khoảng chênh càng lớn thì mức EBS càng cao. Ngược lại, giá dầu hạ thì hãng tàu sẽ giảm mức thu hoặc ngừng áp dụng hẳn. Có hãng rà soát lại khoảng hai tuần một lần, nên con số này có thể đổi liên tục.

Yếu tố thứ hai là chính sách của từng hãng tàu.

Mỗi hãng có ngưỡng kích hoạt, đơn vị tính và tốc độ điều chỉnh riêng. Cùng một lô hàng đi từ Trung Quốc về Hải Phòng, báo giá của hai hãng có thể lệch nhau cả ở phần EBS lẫn cước chính, nên so sánh tổng chi phí sẽ chuẩn hơn so sánh từng dòng phí riêng lẻ.

Các yếu tố làm phí EBS thay đổi theo từng lô hàng

Tuyến vận chuyển và chiều vận chuyển cũng tác động khá rõ. 

Tuyến dài, tiêu hao nhiều nhiên liệu thường có mức EBS cao hơn tuyến ngắn. Chiều nhiều hàng thường bị thu cao hơn chiều ngược lại, có hãng chỉ thu chiều về ở mức bằng khoảng một nửa chiều đi.

Loại container và hình thức gửi hàng là yếu tố tiếp theo.

Container 40 feet thường bị tính gấp đôi container 20 feet, còn container lạnh hoặc thiết bị đặc biệt có mức riêng, thường cao hơn container khô. Với hàng lẻ LCL, phí được tính theo mét khối hoặc theo tấn thay vì theo container.

Cuối cùng là thời điểm áp dụng.

EBS thường tính theo ngày xếp hàng hoặc ngày phát hành vận đơn, và hãng chỉ báo trước trong thời gian ngắn. Một lô hàng bạn đã chốt giá từ hôm trước nhưng tàu chạy sau ngày hiệu lực vẫn có thể bị cộng thêm khoản này.

Công thức tính phí EBS

Mỗi hãng tàu có cách tính riêng, nhưng trong thực tế bạn sẽ gặp nhiều nhất bốn dạng sau. Cách thực hiện như sau:

• Cách 1 – Tính theo container: EBS = (số container 20 feet × mức EBS 20 feet) + (số container 40 feet × mức EBS 40 feet)
• Cách 2 – Tính theo TEU: EBS = số TEU × mức EBS/TEU (container 20 feet tính 1 TEU, container 40 feet tính 2 TEU)
• Cách 3 – Hàng lẻ LCL: EBS = số RT × đơn giá EBS/RT. Trong đó RT (revenue ton) là số lớn hơn giữa trọng lượng tính bằng tấn và thể tích tính bằng m³.
• Cách 4 – Tính theo phần trăm cước biển: EBS = cước biển × tỷ lệ phần trăm EBS. Cách này ít gặp hơn hai cách đầu.

Để dễ hình dung, bạn có thể ba ví dụ minh họa dưới đây (các mức phí chỉ là số giả định):

• Hàng FCL: hãng thu 75 USD/TEU, lô hàng gồm 2 container 20 feet và 1 container 40 feet, tức tổng cộng 4 TEU. Phí EBS = 4 × 75 = 300 USD.
• Hàng LCL: lô hàng nặng 0,8 tấn, thể tích 4,5 m³, đơn giá EBS 4 USD/RT. Vì 4,5 lớn hơn 0,8 nên RT = 4,5. Phí EBS = 4,5 × 4 = 18 USD.
• Tính theo % cước: cước biển 600 USD, EBS thu 5%. Phí EBS = 600 × 5% = 30 USD.

Phí EBS thường được niêm yết bằng USD, khi thu tại Việt Nam sẽ quy đổi sang VND theo tỷ giá hãng tàu hoặc đơn vị vận chuyển áp dụng ở thời điểm thu, nên số tiền thực tế có thể lệch nhẹ so với bạn tự tính. Các con số trên chỉ để bạn hiểu cách tính, còn mức chính xác cần lấy từ hãng tàu hoặc đơn vị vận chuyển vào đúng thời điểm đặt chỗ.

Phí EBS bên nào chịu?

Nguyên tắc chung khá là bên nào thuê tàu và trả cước biển thì bên đó chịu phí EBS, vì đây là phụ phí gắn với cước vận tải. Bên nào thuê tàu lại phụ thuộc vào điều kiện giao hàng (Incoterms) mà người mua và người bán đã thỏa thuận trong hợp đồng ngoại thương.

Với các điều kiện như EXW, FCA hay FOB, người mua là bên thuê tàu nên sẽ chịu cước biển cùng các phụ phí đi kèm, trong đó có EBS. Nói cách khác, nếu bạn nhập hàng từ Trung Quốc theo giá FOB, khoản này nằm ở phần chi phí bạn phải trả, có thể thu trước tại cảng đi hoặc thu sau tại cảng đến tùy cách hãng tàu phát hành vận đơn.

Phân chia trách nhiệm trả phí EBS theo điều kiện giao hàng

Với các điều kiện CIF, CFR, CPT, CIP hoặc nhóm D như DAP, DDP, người bán là bên thuê tàu và đã tính phụ phí vào giá bán, nên người mua không phải trả riêng. Tuy nhiên, nếu EBS được thông báo sau khi hai bên đã chốt giá, người bán có thể đề nghị điều chỉnh. Đây là lý do nhiều tranh chấp về chi phí vận chuyển phát sinh.

Trường hợp bạn nhập hàng thông qua một đơn vị vận chuyển, báo giá có thể ở dạng trọn gói hoặc tách từng khoản. Với báo giá trọn gói, bạn cần hỏi rõ EBS đã nằm trong đó hay sẽ cộng sau nếu hãng tàu tăng phí. Để tránh rắc rối, hợp đồng nên ghi rõ bên nào chịu các phụ phí phát sinh do biến động nhiên liệu sau ngày ký, thay vì để mặc định rồi mới xử lý khi sự việc xảy ra.

Những câu hỏi thường gặp liên quan đến EBS là phí gì

Phí EBS có phải khoản cố định không?

Không. EBS là khoản thu tạm thời, thay đổi theo giá nhiên liệu và chính sách của từng hãng tàu. Có thời điểm nó xuất hiện trong báo giá, có thời điểm biến mất hoàn toàn, vì vậy bạn nên hỏi lại mức phí trước mỗi lần đặt chỗ thay vì dùng lại con số của lô hàng trước.

EBS khác BAF như thế nào?

Cả hai đều là phụ phí nhiên liệu, nhưng BAF được điều chỉnh theo kỳ, thường theo quý, dựa trên công thức hãng đã công bố nên có thể dự đoán trước. EBS chỉ kích hoạt khi giá dầu tăng đột biến ngoài dự kiến và được cộng thêm bên cạnh BAF, nên báo trước ngắn hơn và dễ thay đổi hơn.

Hàng lẻ LCL có bị tính phí EBS không?

Có. Nhiều hãng áp dụng EBS cho cả hàng nguyên container và hàng lẻ. Khác biệt nằm ở cách tính: hàng lẻ được tính theo RT, tức số lớn hơn giữa tấn và mét khối, nên lô hàng càng cồng kềnh thì phí EBS càng cao.

Có cách nào giảm hoặc tránh phí EBS không?

Rất khó tránh hoàn toàn khi hãng tàu đã áp dụng, nhưng bạn vẫn có thể hạn chế phần nào. Bạn có thể so sánh tổng chi phí giữa các hãng, gom hàng thành lô lớn để có thêm lợi thế thương lượng, và hỏi trước thời điểm hiệu lực để cân nhắc lịch xếp hàng. Chủ hàng có sản lượng đều đặn đôi khi còn thương lượng được mức trần cho phụ phí này.

Vận chuyển đường bộ hay hàng không có thu phí EBS không?

Thông thường là không. EBS là thuật ngữ của vận tải container đường biển. Đường hàng không có phụ phí nhiên liệu riêng với tên gọi khác, còn vận tải đường bộ thường điều chỉnh đơn giá theo giá xăng dầu hoặc báo giá trọn gói.

Làm sao biết mức EBS đang áp dụng cho lô hàng của mình?

Cách chắc chắn nhất là hỏi hãng tàu hoặc đơn vị vận chuyển ngay khi xin báo giá, đồng thời yêu cầu ghi rõ ngày hiệu lực, đơn vị tính và phí đã gồm trong cước hay cộng riêng. Bạn cũng nên giữ lại bản báo giá để đối chiếu khi nhận hóa đơn.

Hiểu rõ EBS là phí gì giúp bạn không còn lúng túng trước những dòng phụ phí khó hiểu trên bảng báo giá. Khoản phụ phí xăng dầu này không cố định, nhưng nếu nắm được cách tính, biết bên nào phải chịu và luôn hỏi kỹ ngay từ đầu, bạn hoàn toàn có thể dự toán chi phí chính xác hơn và hạn chế tối đa những khoản phát sinh ngoài dự kiến.

Nếu bạn đang cần nhập hàng từ Trung Quốc về Việt Nam và muốn có một đơn vị đồng hành, Chính Ngạch Pro luôn là địa chỉ tin cậy mang đến giải pháp vận chuyển Trung Việt, nhập hàng chính ngạch uy tín, nhanh chóng và chuyên nghiệp cho người kinh doanh.