Mậu dịch là gì? So sánh hàng mậu dịch và phi mậu dịch

Mậu dịch là gì? Phi mậu dịch là gì? Nếu bạn mới tìm hiểu về xuất nhập khẩu hoặc đang chuẩn bị làm thủ tục hải quan, đây là những kiến thức không thể bỏ qua. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch, tìm hiểu quy định pháp lý và hướng dẫn đăng ký tờ khai đúng theo quy định hiện hành.

Mậu dịch là gì? Hàng mậu dịch là gì?

Mậu dịch là gì?

Mậu dịch là hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa hoặc dịch vụ giữa các tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân nhằm mục đích thương mại và sinh lợi. Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, mậu dịch được hiểu là các giao dịch hàng hóa có phát sinh hợp đồng mua bán, thanh toán, hóa đơn thương mại và phải thực hiện đầy đủ các thủ tục hải quan, thuế.

Mậu dịch là hoạt động mua bán hàng hóa để kinh doanh

Hàng mậu dịch là gì?

Hàng mậu dịch là những loại hàng hóa được nhập khẩu hoặc xuất khẩu để phục vụ hoạt động kinh doanh như phân phối, bán lẻ, sản xuất hoặc gia công. Khi làm thủ tục hải quan, hàng mậu dịch phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ thương mại và được khai báo theo loại hình nhập khẩu hoặc xuất khẩu mậu dịch.

Hiểu đơn giản hơn, hàng mậu dịch thuộc hàng nhập khẩu chính ngạch có hóa đơn. Hoàn toàn khác biệt với nhập hàng tiểu ngạch từ Trung Quốc.

Hiện nay, hàng mậu dịch chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị, hàng tiêu dùng hay sản phẩm phục vụ sản xuất đều được nhập khẩu theo loại hình mậu dịch.

Hàng mậu dịch có hợp đồng mua bán, hóa đơn chứng minh

Các đặc điểm của hàng mậu dịch:

• Nhập khẩu hoặc xuất khẩu nhằm mục đích thương mại: Hàng hóa được mua bán để kinh doanh, phân phối hoặc phục vụ hoạt động sản xuất, không dùng cho mục đích cá nhân, biếu tặng. Hàng mậu dịch được phép lưu thông và kinh doanh hợp pháp trên thị trường sau khi hoàn tất thủ tục hải quan và nghĩa vụ tài chính.
• Đầy đủ hồ sơ và chứng từ thương mại: Có hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói (Packing List), vận đơn và các chứng từ liên quan.
• Thực hiện khai báo hải quan theo loại hình mậu dịch: Doanh nghiệp hoặc cá nhân phải mở tờ khai mậu dịch, kê khai đầy đủ thông tin về hàng hóa, trị giá, mã HS, áp loại hình phù hợp và các nội dung bắt buộc trước khi thông quan.
• Tuân thủ quy định chuyên ngành: Nhiều mặt hàng mậu dịch phải đáp ứng các yêu cầu về kiểm tra chuyên ngành, kiểm dịch, kiểm định chất lượng hoặc công bố hợp quy trước khi được phép lưu thông. 
• Phải thực hiện nghĩa vụ thuế: Nộp thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc các khoản thu khác theo quy định pháp luật.

• >>> Xem thêm về vận chuyển tiểu ngạch và chính ngạch
• Vận chuyển hàng Trung Quốc chính ngạch
• Vận chuyển hàng tiểu ngạch Trung Quốc

Phi mậu dịch là gì? Hàng phi mậu dịch là gì?

Trái ngược với mậu dịch, phi mậu dịch là hình thức xuất khẩu hoặc nhập khẩu hàng hóa không nhằm mục đích thương mại. Những lô hàng phi mậu dịch chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân, hoạt động đối ngoại, viện trợ, nghiên cứu, quảng bá sản phẩm…

Quà tặng thuộc hàng phi mậu dịch

Vậy hàng phi mậu dịch là gì? Đây là các loại hàng hóa được đưa vào hoặc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam nhưng không phát sinh giao dịch mua bán. Mặc dù không phục vụ hoạt động kinh doanh, hàng phi mậu dịch vẫn phải thực hiện khai báo hải quan và đáp ứng các quy định quản lý chuyên ngành nếu thuộc danh mục kiểm tra hoặc cấp phép.

So sánh hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch

Mặc dù đều là hàng hóa xuất khẩu hoặc nhập khẩu và phải thực hiện thủ tục thông qua quan, hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch có sự khác biệt rõ rệt về mục đích sử dụng, hồ sơ khai báo, chính sách thuế và quy định quản lý.

So sánh hàng mậu dịch, hàng phi mậu dịch

Phân biệt hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch ở ngay bảng dưới đây:

Quy định pháp lý về hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch

Khi thực hiện xuất nhập khẩu, dù là hàng mậu dịch hay hàng phi mậu dịch, cá nhân và doanh nghiệp đều phải tuân thủ quy định của pháp luật về hải quan, thuế và quản lý chuyên ngành.

• Căn cứ pháp lý

Hoạt động xuất nhập khẩu hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch hiện được điều chỉnh bởi một số văn bản quan trọng gồm:

– Luật Hải quan 2014.

– Nghị định 08/2015/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 59/2018/NĐ-CP.

– Thông tư 38/2015/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC.

– Các quy định về thuế và văn bản quản lý chuyên ngành đối với từng nhóm hàng hóa.

• Khai báo đúng loại hình hải quan cho hàng hóa

Mỗi lô hàng phải được khai báo theo đúng loại hình trên hệ thống hải quan điện tử. Hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch sử dụng các mã loại hình khác nhau.

Ví dụ mã khai báo nhập khẩu cho hàng mậu dịch:

– A11: Nhập kinh doanh tiêu dùng (hàng hóa nhập về để bán thẳng, phân phối thương mại).

– A12: Nhập kinh doanh sản xuất (nguyên liệu, vật tư, máy móc nhập về phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất của doanh nghiệp).

– A21: Chuyển tiêu thụ nội địa từ nguồn tạm nhập.

– A31: Nhập khẩu lại hàng hóa đã xuất khẩu bị trả lại.

H11 là mã loại hình khai báo hải quan cho hàng phi mậu dịch.

Thông tin trên tờ khai phải phản ánh chính xác tên hàng, số lượng, trị giá và mục đích sử dụng. Việc khai sai loại hình hoặc sử dụng hàng phi mậu dịch không đúng mục đích có thể bị truy thu thuế hoặc xử phạt.

Hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch phải khai báo đúng loại hình

• Tuân thủ quy định của pháp luật và quản lý chuyên ngành

Hàng hóa phải đáp ứng các quy định của Luật Hải quan, các nghị định, thông tư hướng dẫn và quy định quản lý chuyên ngành. Với những mặt hàng thuộc diện quản lý đặc biệt như thực phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế hay nông sản, doanh nghiệp cần bổ sung giấy phép hoặc thực hiện kiểm tra chuyên ngành trước khi thông quan.

• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế

Hàng mậu dịch thường phải nộp thuế nhập khẩu, thuế GTGT và các loại thuế khác theo quy định. Đối với hàng phi mậu dịch, việc miễn hoặc nộp thuế sẽ phụ thuộc vào mục đích nhập khẩu, giá trị hàng hóa và chính sách hiện hành.

• Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ

Hàng mậu dịch cần các chứng từ như hợp đồng ngoại thương, Commercial Invoice, Packing List, vận đơn, C/O và các giấy phép liên quan. 

Hàng phi mậu dịch phải chuẩn bị hồ sơ chứng minh mục đích nhập khẩu như thư biếu tặng, danh mục hàng hóa hoặc các giấy tờ theo yêu cầu của cơ quan hải quan.

>>> Tham khảo: Thủ tục nhập khẩu hàng Trung Quốc

Địa chỉ đăng ký tờ khai hải quan cho hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch

Điều 19 Thông tư 38/2015/TT-BTC có quy định về địa điểm đăng ký tờ khai hải quan đối với hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch:

• Đối với hàng hóa nhập khẩu

Tờ khai hải quan nhập khẩu có thể được đăng ký tại một trong các địa điểm sau:

– Chi cục Hải quan cửa khẩu quản lý địa điểm lưu giữ hàng hóa hoặc cảng đích ghi trên vận đơn, hợp đồng vận chuyển.

– Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu nơi doanh nghiệp đặt trụ sở hoặc nơi hàng hóa được vận chuyển đến theo quy định.

Đăng ký tờ khai hải quan hàng mậu dịch, phi mậu dịch

• Đối với hàng hóa xuất khẩu

Tổ chức, cá nhân được đăng ký tờ khai tại một trong các địa điểm sau:

– Chi cục Hải quan nơi công ty đặt trụ sở hoặc có cơ sở sản xuất.

– Chi cục Hải quan nơi tập kết hàng hóa để xuất khẩu ra nước ngoài.

– Chi cục Hải quan cửa khẩu nơi hàng hóa thực hiện xuất khẩu.

• Địa chỉ đăng ký tờ khai một số loại hình xuất nhập khẩu đặc thù

Với các loại hình xuất nhập khẩu có quy định riêng, địa điểm đăng ký tờ khai sẽ được thực hiện theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn có liên quan.

Nơi làm tờ thủ tục hải quan cho hàng mậu dịch, hàng phi mậu dịch

Sau khi hoàn tất việc đăng ký tờ khai, cá nhân và doanh nghiệp sẽ thực hiện các thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan có thẩm quyền.

• Đối với hàng hóa nhập khẩu

Thực hiện thủ tục tại Chi cục Hải quan nơi hàng hóa được đưa về lưu giữ hoặc nơi tiếp nhận hồ sơ nhập khẩu.

Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có thể làm thủ tục tại Chi cục Hải quan khác theo quy định của cơ quan hải quan.

Đến Chi cục Hải quan làm tờ thủ tục hải quan nhập hàng

• Đối với hàng hóa xuất khẩu

Thực hiện thủ tục tại Chi cục Hải quan nơi tiếp nhận hồ sơ xuất khẩu theo quy định.

Đối với một số loại hàng hóa hoặc loại hình xuất khẩu đặc thù, địa điểm làm thủ tục có thể được áp dụng theo yêu cầu của cơ quan hải quan hoặc cơ quan quản lý chuyên ngành.

Những câu hỏi thường gặp về hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch

• Tờ khai mậu dịch là gì? Tờ khai phi mậu dịch là gì?

Tờ khai mậu dịch là chứng từ hải quan được sử dụng để khai báo đối với các lô hàng xuất khẩu hoặc nhập khẩu phục vụ mục đích kinh doanh, sản xuất và thương mại. Nội dung tờ khai thể hiện đầy đủ thông tin về hàng hóa như tên hàng, mã HS, số lượng, trị giá, xuất xứ, loại hình nhập khẩu…

Tờ khai phi mậu dịch là loại tờ khai hải quan áp dụng cho hàng hóa xuất nhập khẩu không nhằm mục đích kinh doanh. Mặc dù không phục vụ hoạt động thương mại, người khai hải quan vẫn phải kê khai đầy đủ thông tin về lô hàng và thực hiện các thủ tục theo quy định trước khi hàng hóa được thông quan.

Tờ khai hàng hóa phi mậu dịch

• Hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch khác nhau như thế nào?

Điểm khác biệt lớn nhất giữa hàng mậu dịch và hàng phi mậu dịch là mục đích xuất nhập khẩu. Hàng mậu dịch được dùng để kinh doanh, phân phối hoặc phục vụ sản xuất nên phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế và hồ sơ thương mại. Trong khi đó, hàng phi mậu dịch dùng để biếu tặng, làm hàng mẫu, triển lãm hoặc nhu cầu cá nhân, không nhằm mục đích sinh lợi.

• Hàng phi mậu dịch có bán được không?

Về nguyên tắc, hàng phi mậu dịch được nhập khẩu để phục vụ mục đích đã khai báo với cơ quan hải quan và không được kinh doanh thương mại. Nếu muốn đưa hàng hóa bán trên thị trường, bạn cần thực hiện đúng quy định của pháp luật, bao gồm chuyển đổi loại hình (nếu được phép), đóng thuế và đáp ứng các điều kiện quản lý cho từng mặt hàng.

• Hàng phi mậu dịch có được khấu trừ thuế GTGT không?

Không phải hàng phi mậu dịch nào cũng miễn thuế

Việc khấu trừ thuế GTGT đối với hàng phi mậu dịch không được áp dụng trong mọi trường hợp. Đối với quà biếu, quà tặng thuộc diện hàng phi mậu dịch, người nhập khẩu có thể được miễn thuế nhập khẩu nếu đáp ứng các điều kiện theo Khoản 1 Điều 8 Nghị định 134/2016/NĐ-CP.

Để xác định chính xác mức miễn thuế đối với hàng biếu, hàng tặng phi mậu dịch, cá nhân và doanh nghiệp nên tham khảo Khoản 2 Điều 8 Nghị định 134/2016/NĐ-CP hoặc liên hệ cơ quan hải quan để được hướng dẫn trong từng trường hợp cụ thể.

Xuất nhập khẩu không chỉ là vận chuyển hàng hóa mà còn là quá trình tuân thủ đúng quy định về loại hình, hồ sơ và thủ tục hải quan. Khi hiểu đúng phi mậu dịch là gì và mậu dịch là gì, bạn sẽ chủ động hơn trong mọi kế hoạch kinh doanh. Hãy để Chính Ngạch Pro đồng hành, giúp bạn tối ưu thời gian, chi phí và hàng hóa được thông quan nhanh chóng.